- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 309
DE DIALOOG PARADOX
Over ruimer denken in een vluchtige samenleving
auteurs: Amory Gillot, Arno Steenackers
non-fictie
uitgeverij Ertsberg 2024
ISBN 9789464750935
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXXX
Een goede dialoog leidt tot een goede verstandhouding. Elke redelijk denkende mens zal dit bijtreden, maar wacht even: wat is een goede dialoog? Luisteren naar de ander is belangrijk, maar misschien wist je dat al. Wist je ook dat intellectuele moed, nieuwsgierigheid en je bewust zijn van je eigen denkfouten even belangrijk zijn?
De inleiding van Rik Torfs maakt duidelijk dat niet elk gesprek aangenaam is en dat de gesprekspartner onze goede wil zeer op de proef kan stellen. Toch is het kraken van een harde noot soms niet te vermijden, maar hoe voeren we een moeilijk gesprek best?
De twee auteurs goten hun ideeën in een soort studieboek: de drie delen zijn opgesplitst in hoofdstukken, die ze "lessen" noemen. Met voorbeelden uit het dagelijks leven en dikwijls ook uit hun podcast "Discours met de boys", tonen ze een theorie aan. Elke les wordt besloten met Slotsom, waarin de redeneringen verwoord worden zonder de voorbeelden, maar met adviezen en aanwijzingen hoe de voorwaarden voor dit bepaalde onderdeel van een goede dialoog bereikt kunnen worden. IN EEN NOTENDOP bevat een echte samenvatting, zoals een student die van een cursus zou maken: dit is om te onthouden! Je vindt er ook welke boeken het tweetal geraadpleegd heeft en welke oefeningen je kan doen om je een goede dialoogvorm eigen te maken.
Misschien illustreer ik deze werkwijze best met een voorbeeld. Deel 1 gaat over de bereidheid tot dialoog. Les 3 in dit deel maakt duidelijk dat er over rationeel denken veel mythes bestaan. Het is ook duidelijk dat wij ons niet bewust zijn van denkfouten, dus vroegen de auteurs in hun podcast Wouter Duyck (professor cognitieve psychologie aan de UGent) wat nu juist de reden was van het bestaan van de confirmation bias. Zijn uitvoerig antwoord toont aan dat die bias evolutionair gegroeid is.
Vooroordelen heeft iedereen, maar we beseffen het niet altijd. Zo bv. denken we in 't algemeen dat jongeren minder wijs zijn dan ouderen. Dat dit vooroordeel niet klopt, ondervonden de auteurs toen ze tijdens hun podcast in dialoog gingen met Amir Bachrouri (voorzitter van de Vlaamse jeugdraad): de jongeman bleek een zeer belezen intellectueel te zijn. Sven Nys is wereldkampioen veldrijden, maar evengoed een ondernemer, een publiek spreker en nog veel meer.
Er valt veel interessants te lezen en te leren. Ik geef nog een voorbeeld: wat is het verschil tussen een debat en een dialoog? Het eerste kan polariserend zijn, het tweede is "een collaboratieve benadering van communicatie waarbij we tezamen zoeken naar gemeenschappelijk begrip of verschillende interpretaties doorgronden... het doel is niet om te winnen, maar om slimmer te worden, samen te werken en tot een bepaalde consensus te komen".
Al klinkt dit misschien niet als wereldschokkend nieuws en al dacht ik dat ik dat allemaal wist, ik moet bekennen dat ik me ervan bewust werd hoe dikwijls mijn eigen dialogen fout lopen. Dat is niet uit slechte wil, maar gewoon omdat ik niet beter weet. Het boek nodigt uit om na te denken, om te lezen en vooral om te herlezen, zelfs al zou je je beperken tot wat er in de NOTENDOP staat. Het is bovendien in een vlotte, af en toe licht humoristische stijl geschreven.
Je zou leidinggevende figuren het boek cadeau willen geven, want overal ter wereld ontbreekt het aan goede dialogen die leiden tot nuance, verantwoordelijkheid, begrip en uiteindelijk een sterkere sociale cohesie. Politieke partijen kunnen passages opnemen in hun programma. Een echtpaar, dat door verhitte ruzies (zeer slechte dialogen!) op scheiden staat, zou veel goede ideeën uit de lectuur kunnen halen en wie weet de verstandhouding redden.
In de Annex staan meer dan 100 namen (met hun hoofdbezigheid) van mannen en vrouwen, die al ooit in de podcast Discours met de boys gevraagd werden. Dat gaat van advocaten tot voorzitters van een politieke partij, tot filmregisseurs, comedians en anderen.
Soms wordt er in een nota aanbevolen lectuur vermeld en hier vond ik een fout: Julien De Wit schreef "Ge(e)neratie" en op p. 104 staat Ge(en)eratie.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 294
BLUF JEZELF DOOR HET LEVEN
Over waarheid en andere leugens
auteur Frank Meester
non-fictie
uitgeverij Ten Have 2024
ISBN 978 90 259 1312 0
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXX
De titel en de ondertitel verklappen dat de lezer niet weet op welk been hij moet
staan: gaat het nu over liegen of over de waarheid en bestaat de Waarheid eigenlijk
wel?
Frank Meester sleept je mee in een filosofische uiteenzetting over het belang van
liegen en het al dan niet bestaan van de waarheid en komt uit op het leven van het
menselijk dier, een animal rationale. Hij toont aan dat we er beter een "animal
mendax" van zouden maken, een "liegbeest", want je wordt pas echt mens als je je
eerste leugen verkondigd hebt. "Op het moment dat je een leugen vertelt, ben je je
bewust van het feit dat je op een bepaalde manier verschijnt in de ogen van een
ander en dat je die verschijning met woorden kan beïnvloeden".
Eer hij het over allerlei vormen van liegen heeft, maakt hij duidelijk dat er
verschillen bestaan tussen constitutieve en regulatieve leugens: de eerste maken iets
mogelijk, de tweede zorgen dat dingen (goed) lopen. Hebben wij er enig benul van
dat we een "sociaal contract" aangegaan zijn? Zonder dat contract zouden we
nochtans in een oorlog van allen tegen allen leven. Bestaat er zoiets als een
identiteit? Mogen Nederlanders er fier op zijn dat ze afstammen van de Bataven en
de Belgen omdat ze door Caesar Belgae genoemd werden? Of zijn het
ontstaansmythes (leugens, dus) die een of andere politicus op een bepaald moment
goed uitkwamen? En nu we toch over ontstaansmythes bezig zijn: hoe zit dat met het
ontstaan van het heelal?! Maken we onszelf trouwens niets wijs als we denken dat
we unieke wezens zijn, met een rijk bewustzijn? Is het Ik geen illusie?
Een leugentje om bestwil, dat hanteren we allemaal wel eens, we denken dan aan het
goed van een ander. Een smoes verkopen is iets anders. Bluffen kan soms
aangewezen zijn. Hebben beroepsleugenaars altijd kwade intenties? Onder het
hoofdstuk "De waarheid liegen" vinden we bv. hoe de Kerk aflaten verkocht, goed
wetende dat ze bewust onwaarheden aan het verkopen waren.
De auteur geeft overal via sprekende voorbeelden aan wat hij wil uitleggen. Overal
gebruikt hij relativerende humor, want wat hij betoogt lijkt zich herhaaldelijk tegen
te spreken en dus is relativeren aangewezen.
Maar moeten we wel zo eerlijk zijn? Moeten we alles opbiechten of is dat een restant
van het christendom? Zijn alle politici geen acteurs? Als je authenticiteit nastreeft, is
een beetje hypocrisie dan niet wenselijk? Het antwoord op deze vragen staat in het
boek. Als je duidelijke oplossingen verwacht, kom je bedrogen (!) uit, want zo zit het
leven niet in elkaar en het sociaal contact evenmin. Omdat je mee nadenkt met Frank
Meester, leer je in hoofdstuk 10 de 10 lieggeboden naar waarde schatten.
Er werden een paar zwart-wit foto's opgenomen en vooral die van de bedrieglijke
reclame voor sigaretten trof me. De tabaksindustrie bedroog de rokers, hoewel al
sinds de jaren 50 van de vorige eeuw de schadelijke effecten duidelijk waren!
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 331
(ON)ZEKER
Hoe overleven in een onzekere wereld?
auteur: Julien De Wit
non-fictie
uitgeverij Ertsberg 2024
ISBN 9789464984095
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXX
Geen enkele boekvoorstelling lokte zoveel jonge mensen naar de plaats van afspraak
in de AED studios in Lint: het is duidelijk dat dit onderwerp de jeugd aanspreekt.
Iedereen leek de 24-jarige Julien De Wit te kennen. Hij is zeker een bevlogen
spreker die met veel enthousiasme de inhoud van zijn tweede pennenvrucht
beschreef.
Onzekerheden zijn alom tegenwoordig, zowel in het individu als in de maatschappij,
maar ze schijnen toe te nemen. De oorzaken zoekt De Wit in te veel luxe, in het
postmodernisme, in de ongebreidelde economische groei, vooral in de
overweldigende hoeveelheid data die we binnen krijgen, kortom - besluit hij - het
gaat mis met de wereld.
Natuurlijk verschijnen er ook boeken die integendeel wijzen op de grote
vooruitgang die de menselijke soort de laatste 100 jaar boekt, ik denk aan Bregman,
Boudry en Rosling, maar die gedachtegang past niet in het kraam van dit boek.
In het tweede deel onderzoekt de jonge auteur wat de oorzaken en de gevolgen van
die onzekerheid zijn. We zijn chronisch depressief en eenzaam, we zijn egotrippers,
we houden vast aan een vleiend imago. We polariseren, want dat is gemakkelijk: al
kan het tot burgeroorlogen leiden, we moeten zelf niet nadenken. Na al die
vaststellingen, komt hij in deel 3 tot mogelijke oplossingen. Hij stelt 4 pilaren voor
die houvast bieden. Ik som ze op: werk aan jezelf, besef dat je een sociaal netwerk
nodig hebt, put zekerheid uit het werk dat je doet en besef dat goed onderwijs veel
aan je veerkracht kan bijdragen. Een woord dat dikwijls terugkomt is "evenwicht".
Het komt erop aan om een balans te vinden. Zelfs Freud wordt erbij gehaald om dat
te bewijzen: "het ego helpt ons om een balans te vinden tussen onze instincten, onze
idealen en de realiteit om ons heen". Hij illustreert elk idee met een overvloed aan
voorbeelden. Veel van die voorbeelden komen uit zijn eigen dagelijks leven en dat
lijkt logisch: je kent jezelf beter dan dat je een medemens kent. Hij haalt regelmatig
andere denkers aan, met een voorliefde voor de Stoïcijnen.
Achteraan vind je aanbevolen literatuur. Ik zie bekende Vlamingen als D. De
Wachter en T. Beeckman. Een register is er niet.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 374
IN DE VAL
DE NIEUWE REACHER
auteurs: Lee Child, Andrew Child
fictie
uitgeverij Luitingh-Sijthoff 2024
ISBN 978 90 210 4925 0
beoordeeld door Gerda Sterk
XX
Reacher ontwaakt uit een bewusteloze toestand, vastgebonden aan handen en voeten, met hoofdpijn, met een buiten werking gestelde pols, maar vooral met geheugenverlies.
Dan duurt het een paar bladzijden eer hij een vijand uitschakelt, zijn Glock ter hand neemt, zijn eerste zwarte koffies drinkt en een of andere ongezonde maaltijd naar binnen speelt. Doorheen het verdere boek zoekt hij uit wie achter een reeks aanvallen zit, wie bij de FBI hoort en wie doet alsof. Gelukkig kruist een mooie vrouwelijke rechercheur zijn pad en hoeft hij niet elke nacht alleen door te brengen. Ene Ivan Vidic beweert hem te willen helpen, maar Reacher vertrouwt hem niet en inderdaad, er zitten nog een viertal anderen, samen met Vidic, op geld en goud te azen. Het vertelstandpunt wisselt tussen de Vidic-groep en de Reacher-groep. Natuurlijk wint hij - zoals altijd - elke gevecht en toch miste ik de "echte" Jack Reacher. Deze figuur gaf nergens blijk van relativerende humor of van enige charme. Hij was eerder een gevechtsmachine met nadruk op zijn formidabele gestalte en zijn genadeloosheid. Eerlijk gezegd, soms leek het alsof de broer-schrijver van Lee Child eerder een AI is! De vertrouwde elementen waren aanwezig: geen auto, geen bagage, helder denken, morele verontwaardiging over slechtheid, gevechtstechnieken die nooit falen (zelfs niet met een gebroken pols!), maar toch: de plot sleepte me niet mee, de vele details deden niets ter zake en vertraagden de actie. In tegenstelling tot zijn eerste romans vond ik dit werk eerder saai, oppervlakkig en niet erg realistisch.
- Gegevens
- Geschreven door: Didier (De Wever)
- Categorie: Recensies
- Hits: 405
HOE RUW IS DE STEEN?
Anatomie van de vrijmetselarij in Vlaanderen
auteur Rudolf Hecke
non-fictie
uitgeverij Ertsberg 2024
ISBN9789464984040
beoordeeld door Gerda Sterk
XXXX
Niet iedereen komt er rond voor uit dat hij of zij een vrijmetselaar is. Jean Paul van Bendegem doet dat wél, schrijft de inleiding en geeft regelmatig met naam en toenaam zijn mening.
Rudolf Hecke komt er ook rond voor uit: hij is geen vrijmetselaar of maçon, hij is een "profaan", die open en bereidwillig luistert naar de meningen van de vrijmetselaars. Deze besloten groep stelt zich erg discreet op, aldus Van Bendegem, wat resulteert in het feit dat niet iedereen met zijn of haar echte naam opgetekend wil worden. Het is een hechte groep, maar het is toegelaten resoluut van mening te verschillen en toch te blijven samenkomen en de rituelen (ritualen) samen uit te voeren. Hij geeft als belangrijk symbool de "broederketen".
Hecke geeft toe dat er een (kleine) tempel aan boeken is uitgebracht over het onderwerp, maar zegt in zijn inleiding dat hij als profaan vragen gesteld heeft aan ingewijden, de maçons. Elk van hen verschaft individuele antwoorden op wat het betekent "te kappen aan de ruwe steen. Het is een symbool voor werken aan jezelf... zodat die steen later kan ingepast worden in ... de Tempel der Mensheid" en daarmee is de vreemde titel van het boek verklaard. Maar wie zijn de vrijmetselaars? Daarover gaat hoofdstuk I. De "werkplaats" kan een spons zijn die de eenzaamheid opzuigt, maar toch is je aanwezigheid in de werkplaats niet verplicht. Degenen die vooral een carrièreboost beogen, zijn niet echt welkom. In de beeldende taal die eigen is aan de auteur, geraken we in hoofdstuk II verzeild in de geschiedenis van de vrijmetselarij, met een begin op het eind van de 15de eeuw. Toen was geheimzinnigdoenerij geboden, want wat de heren met elkaar bespraken kon in tegenspraak zijn met de Bijbel. Vervolgingen waren altijd te vrezen, niet alleen in de renaissance, maar tot in 1789, het jaar van de Franse Revolutie.
In hoofdstuk III wordt duidelijk gemaakt waarom je niet zonder meer toegelaten wordt tot de maçonnerie. Rik Pinxten geeft daarvoor een heldere uitleg: er staat veel op het spel. Je komt in aanraking met mensen die je niet kent en op basis van vertrouwen ga je met hen een emotionele en verstandelijke verbintenis aan.
In het volgende hoofdstuk wordt nagedacht over het elitaire karakter dat de vrijmetselarij altijd heeft uitgestraald. Wil je weten wat ervan aan is? Lees het boek! Hoofdstuk V ontwart het kluwen van benamingen die voor elke profaan vreemd zijn: wat is een obediëntie? Hoeveel zijn er in België? Waardoor onderscheiden ze zich? Wat is een Grootmeester? Een loge? Hoofdstuk VI behandelt het schisma, dat in V al voorkwam: er is een verschil tussen reguliere en irreguliere loges. En wat met de vrouw? Er zijn 8 bladzijden nodig om uit te leggen hoe het komt dat de vrouwen hebben moeten wachten tot 1930, eer er in Frankrijk een eerste vrouwelijke obediëntie werd opgericht. Heeft vrijmetselarij iets met politiek te maken? Je zou denken van wel, maar lees toch maar hoofdstuk VIII om te weten te komen hoe het echt in elkaar zit. Als je weet dat vrijmetselarij een humanistisch project is, dan is het doel misschien utopisch?
Wat zijn Tempels en wat gebeurt daar? Waarom zijn er geen ramen, waarom treffen we er veel (Egyptische) symbolen aan? Is er sprake van hiërarchie? Wat is de betekenis van het "schootsvel", dat wit is voor de leerling? Wordt er samen gegeten en gedronken? In hoofdstuk XVI wordt duidelijk uit de meningen dat de basis van de vrijmetselarij geen religie is, al vertrouwen sommigen op een Opperbouwmeester. In de volgende hoofdstukken komen allerlei facetten aan bod. Bestaat het geheim van de vrijmetselarij? Is er sprake van een complot? Wordt de broederschap verdacht gemaakt zonder reden? Hoe zit het met de discretie, de filantropie, de interne rechtspraak? Wat is inslaapstelling? En tot slot: heeft de maçonnerie een toekomst?
Rudolf Hecke sluit af met "Harmonie boven gelijk", maar wie gelijkgestemden zoekt, is niet op zijn plaats in de vrijmetselarij. Neen, het is geen weerspiegeling van de maatschappij, maar dat is niet erg, want er is niets mis met een (goede) elite.
Doorheen het hele boek maken we kennis met de voorliefde van de vrijmetselarij voor symbolen: de titel is beeldspraak, maar de ondertitel evenzeer. Het oud-Griekse woord "anatomie" betekent "open" en "snede". Dat is wat Rudolf Hecke doet in dit boek: de bestudering (tot op het bot) van de structuur en de organisatie van dit organisme, de vrijmetselarij.
Bij de inleiding vinden we twee bladzijden met de namen of pseudoniemen van iedereen die zijn of haar mening gaf, samen met afkortingen die wijzen op hun status in de loge (zie voor de verklaring van bv. VGLB in hoofdstuk V). Namen die dikwijls terugkomen zijn Jean Paul Van Bendegem, Siegfried Bracke, Oscar De Wandel, en Bertrand B. Er zijn opvallend veel mensen met gepensioneerd, gewezen of emeritus achter hun naam, wat erop wijst dat het geen jongerenclub is.
De literatuurlijst is beknopt.
Karl Drabbe van uitgeverij Ertsberg heb ik intussen leren kennen en waarderen, al was het maar omwille van zijn keuze voor de plaats van de boekvoorstellingen. Dit boek werd gepresenteerd in een belangrijke "Tempel" in Brussel, vlakbij het Belgisch Museum van de Vrijmetselarij in de Lakensestraat. Hij refereerde in zijn besluit aan dat andere boek "Levende Stenen" waarvan de boekvoorstelling doorging in de kathedraal van Antwerpen.
Rudolf Hecke
Rudolf Hecke (1961) is auteur, songschrijver en performer. Hij schreef een trilogie over Serge Gainsbourg en een boek over de sixties. Hij maakte zijn literair debuut met Wondenland samen met Dirk De Wachter. Hij is een meesterverteller, zijn lezingen worden alom geroemd. Bij Ertsberg verscheen van hem eerder 'Passie' (2022).
